Minder vrijwilligers, informele hulp én minder vertrouwen in 2025 dan in 2024

Hoe vanzelfsprekend is het nog om een buurman, een kennis of een vluchteling te helpen? Hoeveel mensen nemen nog plaats in het bestuur van een club of vereniging? Overal in Nederland is een teruggang te merken in aantallen vrijwilligers. Tanya Arkenbout, het nieuwe aanspreekpunt van de Versa Vrijwilligerscentrale in Weesp legt uit hoe ze mensen en organisaties bij elkaar brengt. Adviseur Vrijwillige Inzet & Trainingen, Workshops en Netwerkbijeenkomsten”, is de officiële benaming van haar functie. Waar het op neer komt, legt de goedlachse adviseur uit, is dat via haar ‘loket’ vragers en aanbieders van vrijwillige hulp aan elkaar gekoppeld worden. Belangrijk werk, midden in de samenleving. “Wij staan echt ten dienste van de maatschappij. En de deur staat altijd open”. Van theater tot voetbalkantine Met regelmaat staan de oproepjes in het WeesperNieuws: ‘De Vrijwilligersbank selecteerde weer leuke vacatures’. En er is écht heel veel leuks te doen, vertelt Tanya. “Kijk maar eens op de website , wijst ze. “Vrijwilligerswerk heeft soms een beetje een stoffig imago maar er is voor iedereen wat te vinden, er zijn heel veel mogelijkheden.” En inderdaad, er worden scheidsrechters, tuiniers, klussers en maatjes gevraagd voor allerhande plekken in de samenleving. Van theater tot voetbalkantine, voor elk wat wils. Aan het aanbod kan het niet liggen dat er fors minder vrijwilligerswerk wordt gedaan dan voorheen. Voor een deel is de daling wel aan de nasleep van de COVID pandemie toe te schrijven, legt Tanya uit. Ook is er uit onderzoek gebleken dat er een cultuuromslag is: mensen willen zich best inzetten als vrijwilliger, maar willen zich niet meer voor de lange duur aan vaste verplichtingen verbinden. Vroeger was vrijwilligerswerk doen bijna vanzelfsprekend, dat is helaas niet meer zo. “Daar moeten maatschappelijke organisaties ook over na gaan denken, hoe ze het zelf anders kunnen inrichten.” Arkenbout zit vol plannen om deze uitdagingen het hoofd te bieden. Zo komt er een eigen spreekuur in de bibliotheek plus een goedgevuld programma tijdens de Week van de Eenzaamheid, een gecombineerde activiteit met Versa Welzijn. “Wij zouden het liever ‘De week van de ontmoeting noemen”, zegt ze. “Maar welke naam de week ook draagt: met programma’s als ‘Zoek een Maatje / Word een Maatje’ gaan we er op een heel gezellige manier invulling aan geven.” Meer dan een vacaturebank De bezigheden van de Vrijwilligerscentrale zijn veel breder dan de Vacaturebank alleen, al maakt die wel een belangrijk onderdeel uit van de werkzaamheden. Dit is de plek waar iedere organisatie een profiel kan aanmaken en een vacature kan plaatsen en waar belangstellenden zich kunnen aanmelden. Iedere organisatie? “Nee”, nuanceert Tanya “de vacaturebank is bedoel voor maatschappelijke organisaties. Die mogen vacatures plaatsen. Want het is natuurlijk niet de bedoeling dat mensen onbetaald werk gaan verrichten waar eigenlijk een salaris tegenover moet staan. Dat houden wij goed in de gaten, al zie je met de arbeidsmarktkrapte soms wel een beetje een grijs gebied ontstaan.” Ze komt het wel eens tegen, dat een taalmaatje gevraagd wordt om meteen even de boodschappen mee te nemen, of dat een gezelschapsmaatje lichte zorgtaken naar zich toe geschoven krijgt. Maar daar wordt door Versa op verschillende manieren paal en perk aan gesteld. “Wij screenen de vragers zorgvuldig. En we doen nog meer: we bieden de vrijwilligers ook workshops aan, zodat ze kunnen leren hoe ze goed hun grenzen kunnen aangeven in dergelijke situaties.” Workshops Er zijn meer vormen van ondersteuning voor mensen die zo lief zijn om een paar uur van hun tijd weg te geven: zo regelt de organisatie cursussen voor penningmeesters en bestuurders, want het is volgens Arkenbout notoir lastig om mensen voor deze verantwoordelijke functies te vinden. Met een beetje extra ondersteuning lukt het soms wel, en daar is het de organisatie om te doen. Ook vertrouwens-contactpersonen, mensen die binnen een maatschappelijke organisatie het eerste aanspreekpunt zijn voor kwesties die naar de vertrouwenspersoon moeten, kunnen op cursus bij de Vrijwilligerscentrale. et is heel belangrijk om vrijwilligers een steuntje in de rug te bieden, vindt Arkenbout. “Mensen zijn soms onzeker en aarzelen daardoor om een vrijwilligerstaak op zich te nemen. Daar kunnen wij dan bij bemiddelen. En dan blijkt het vaak prima te gaan en beide partijen heel veel genoegdoening en plezier te brengen.” Vrijwilligerscentrale Weesp is actief op zoek naar een antwoord op de teruglopende belangstelling voor vrijwilligerswerk. “Wij moeten daar ook flexibeler in worden. Ik denk dat er veel winst te behalen is in deelfuncties. Misschien heb je geen acht uur per week voor die bestuurstaak, maar lukt vier uur wel. Ook ‘flexpools’ kunnen goed werken. Zo verdeel je het werk.” Bedrijven kunnen ook vrijwilligerswerk oppakken in het kader van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen. “Samen met je collega’s een mooie klus klaren kan soms meer opleveren dan een paar dagen vergaderen in een hutje op de hei.” Maar ook hier geldt: er wordt zorgvuldig gescreend, want niet iedere taak leent zich hiervoor. De maatschappelijke organisatie moet er wel echt wat aan hebben. Netwerk De nieuwe adviseur, eerder werkzaam bij Vivium Hogewey in Weesp en bij Vrijwilligerscentrale Hilversum, is druk bezig met het uitbreiden van haar Weesper netwerk. “Ik wil zo veel mogelijk mensen en organisaties leren kennen, want alleen dan weet je waar je mensen kunt plaatsen. Zeker als het om mensen in een kwetsbare situatie gaat is dat heel belangrijk, en is een goed netwerk onbetaalbaar.” Tussen haar, de cliënt en de organisatie wordt een zorgvuldige relatie opgebouwd. “Zo kan er een mooie plek worden gevonden waar iemand bijvoorbeeld veilig kan oefenen met werk.” De eerste hobbel die moet geworden genomen is het vinden van een nieuwe werkplek voor de centrale: in het Versa-gebouw aan de Papelaan komt na de zomer een school. “Ik hou me graag aanbevolen, als je nog wat weet”, lacht Tanya. “Ik zeg het beroepshalve altijd maar: durf te vragen.”

Terecht dat al die vrijwilligers in Weesp en Driemond eens even goed in de spotlight worden gezet.

Het bestuur van Weesp en Driemond heeft de afgelopen week vrijwilligers in het zonnetje gezet. Tijdens verschillende bijeenkomsten kregen zij een warm dankjewel voor hun inzet.